آواز باران

وبلاگ قدیمی من ! که حالا به روز شده!

baadofanoos — Thu, 11 Sep 2008 12:57:56 GMT

http://r58.blogspot.com/

از این پس من حرفی برای گفتن... هستم. مثل همیشه!

متشکرم

baadofanoos — Thu, 03 Apr 2008 14:57:17 GMT

بيوكامپيوتر، كامپيوترى كوچك‏تر از يك قطره آب‏

منبع

- سال 1994 م. دانشگاه كاليفرنياى جنوبى، دانشكده مهندسى كامپيوتر.
همه چيز مهيا بود تا دكتر لئوناردو آدلمان، ايده حيرت‏آور خود را مطرح كند؛ ايده‏اى كه مدت‏ها
پيش با خواندن كتاب بيولوژى مولكولى ژن، نوشته جيمز واتسون در ذهنش نقش بسته بود و حالا مي‏رفت تا از يك جرقه ذهنى به پروژه‏اى جدى در مراكز تحقيقاتى پژوهشى جهان تبديل شود.
لئوناردو آدلمان توانست توانايى مولكول DNA را در حل مسائل پيچيده رياضى به اثبات رساند. نتايج اين تحقيقات كه در ژورنال Science (آگوست 1994 م.) براى اولين بار منتشر گرديد، جهان را شگفت‏زده نمود. به طورى كه انجام محاسبات در سطح مولكولى و با كمك مولكول حيات، يعنى DNA سرآغاز تحولى تاريخى در عرصه محاسبات و پيدايش نسل جديد كامپيوترها
گرديد.
آدلمان به كمك تكنيكى جالب توانست براى يكى از مشهورترين مسائل محاسباتى، يعنى مسئله مسير هاميلتونى - - (HP)/ Hamiltonian Path Directed يا همان مسئله
فروشنده - دوره‏گرد (TSP)/ Traveling Salesman Problem - راه حلى
پيدا كند.
مسئله از اين قرار بود كه يك فروشنده فرضى سعى داشت تا بهترين مسير را در عبور از يك سرى شهر انتخاب كند؛ به طورى كه مي‏بايست از هر شهر تنها يك بار عبور كند و البته از همه شهرهاى مورد نظر نيز بگذرد.
آدلمان، اين مسئله را براى هفت شهر مورد نظر حل كرد. هرچند حل اين مسئله با هفت شهر، به آسانى و حتى بر روى كاغذ هم قابل حل است؛ اما چنان چه تعداد شهرها افزايش يابد، مسئله بسيار دشوار شده، در نهايت به چندين سال زمان براى حل مسئله نياز خواهيم داشت.
اهميت ايده آدلمان را مي‏توان اين گونه بيان داشت:
1. تشريح امكان استفاده از مولكول DNA در حل مسائل كلاسيك رياضى كه به كمك روش‏هاى مرسوم محاسباتى غيرممكن مي‏نمود.
2. انجام محاسبات در سطح مولكولى و رفع موانع كوچك‏سازى قطعات الكترونيكى در صنعت
نيمه‏هادي.
3. اثبات جنبه منحصر به فرد بودن DNA، به عنوان يك ساختمان داده‏اي.
4. اثبات اين كه DNA به روش پردازش موازى، محاسبات را انجام مي‏دهد.

DNA جاي‏گزينى براى سيليكون‏
مطابق قانون مور (1(Moor Law هر 18 ماه، تعداد قطعات الكترونيكى موجود در تراشه‏هاى كامپيوترى (Chip) دو برابر مي‏شود و سرعت نيز چند برابر افزايش مي‏يابد. از طرفى هر روز شاهد كوچك‏تر شدن وسايل الكترونيكى هستيم؛ اما بالاخره سرعت فيزيكى و كوچك‏سازى براى ريزپردازنده‏هاى (Microprocessor) سيليكونى (نيمه‏هادى به كار رفته در ساخت مدارهاى الكترونيكى) به پايان خواهد رسيد؛ به طورى كه از نظر ساخت كارخانه‏اى با مشكل
روبه‏رو خواهيم شد.
تراشه‏سازان، سال‏هاست كه به دنبال جاي‏گزينى براى سيليكون هستند كه اين جاي‏گزينى، همان مولكول DNA موجود در سلول‏هاى ارگانيسم زنده است؛ منبعى فراوان و ارزان كه بر خلاف مواد سمى ريزپردازنده‏هاى رايج، از نظر مسائل زيست محيطى، منبعى پاك محسوب مي‏شود.
از طرفى مطابق نظريه دانيل ايلى، مولكول DNA همانند يك سيم مولكولى، هادى جريان
الكترون‏هاست.

DNA چيست و چه ارتباطى با سيستم‏هاى كامپيوترى دارد؟
همان گونه كه اشاره شد، آدلمان، رياضي‏دان و دانشمند علوم كامپيوتر، با مطالعه كتاب بيولوژى
مولكولى واتسون و بررسى ساختار DNA در مدل واتسون - كريك (آوريل‏1953م.) توانست به عمل‏كرد مشابه مولكول DNA و سيستم‏هاى كامپيوترى پى ببرد.
نكات برجسته مدل واتسون - كريك را در عبارات زير مي‏توان خلاصه كرد:
1. مولكول 2 DNA مارپيچى دوگانه است و براى تجسم اين مارپيچ، «ستون فقرات» متناوبى از گروه‏هاى فسفات و قند را در نظر بگيريد كه حول يك استوانه فرضى بلند، پيچيده شده باشد؛ اين يكى از رشته‏هاى مارپيچ دوگانه است.
در مارپيچ DNA، دو رشته وجود دارد كه توسط بازهايى كه بيرون از رشته‏ها به سمت مولكول قرار دارند، با تشكيل پيوندهاى شيميايى ضعيف يكديگر را نگه مي‏دارند.

2. در DNA، چهار نوع نوكلئوتيد (واحد ساختارى DNA)وجود دارد كه عبارتند از آدنين(A)، تيمين(T)، سيتوزين(C) وگوانين(G).
بر طبق مدل مذكور، ميزان آدنين و تيمين برابر است؛ زيرا بازهاى آدنين در يكى از دو رشته،
هميشه به تيمين رشته مقابل مي‏پيوندد. به طور مشابهى ميزان گوانين با سيتوزين نيز
برابر است؛ زيرا دو باز در مولكول DNA، همواره به هم پيوند مي‏خورند. از اين‏رو، اگر دو رشته
مولكول DNA با شكستن پيوندهاى بين بازها جدا شوند، هر رشته تمام اطلاعات لازم جهت سنتز رشته مقابل را فراهم مي‏كند.
توانايى خود همانندسازى DNA، قابليتى است كه هر مولكول فرضى به عنوان ماده ژنتيكى بايد آن را داشته باشد. DNA نيز اين گونه است؛ به طورى كه با جدا شدن هر دو رشته مارپيچ از هم و سپس الگو قرار دادن هر رشته براى سنتز رشته جديد، همانندسازى مي‏كند. مهم‏تر اين‏كه مدل واتسون - كريك نشان داد كه اطلاعات ژنتيكى به نحوى در رديف بازهاى مولكول DNA رمزشده است؛ درست و همانند آن چه كه در كامپيوترها اتفاق مي‏افتد؛ يعنى ذخيره
داده‏ها به صورت رشته‏هاى دودويى (Binary) متشكل از دو رقم 0 و 1 مي‏باشد.

يك رقم دودويى، بيت (Bit) خوانده مي‏شود. اطلاعات در كامپيوترهاى ديجيتال، به وسيله گروه‏هايى از بيت نشان داده مي‏شوند. با استفاده از تكنيك‏هاى كدگذارى، بيت‏ها نه تنها براى نمايش اعداد دودويى، بلكه براى ساير سمبل‏هاى گسسته، همچون ارقام ده‏دهى و يا حروف الفبا نيز به كار برده مي‏شوند.
با استفاده صحيح از مجموعه‏هاى دودويى و به كارگيرى روش‏هاى مختلف كدگذارى، مي‏توان
گروه‏هاى بيت‏ها را براى ساخت مجموعه‏هاى كامل دستورالعمل‏ها جهت انجام محاسبات به كار
برد. در مباحث علوم كامپيوتر، داده‏ها را به طرق مختلفى سازماندهى مي‏كنند. مدل منطقى يا رياضى يك سازمان معين براى داده‏ها را اصطلاحاً ساختمان داده‏ها مي‏نامند. ساختمان داده‏ها، در واقع به گونه‏اى است كه مي‏توان داده‏ها را در چارچوب آن ساختمان پردازش نمود.
جالب است بدانيم كه يك رشته DNA رمزگذارى شده با چهار باز A, T, C, G و با فاصله‏اى حدود 35/0 نانومترى نوكلئوتيدها از هم، يك ساختمان داده‏اى منحصر به فرد است.
از سويى ديگر، تراكم داده‏اى DNA يا همان حجم اطلاعاتى كه مي‏تواند در خود نگه دارد، در
مقايسه با كامپيوترهاى امروزى، فوق‏العاده است. اين در حالى است كه بيش از 10 تريليون مولكول DNA در يك سانتي‏متر مكعب (06/0 اينچ مكعب) جاى مي‏گيرد. با اين حجم از DNA مي‏توان 10 ترا بايت (1000 گيگا بايت) اطلاعات را ذخيره نمود و 10 تريليون محاسبه را در يك لحظه به انجام رساند. همچنين يك گرم DNA خشك كه تقريباً به اندازه نصف يك حبه قند است مي‏تواند اطلاعات يك تريليون CD را در خود ذخيره كند. تراكم مؤثر DNA حدود 100000 بار،
بيشتر از هارد ديسك‏هاى مدرن است.
آدلمان با استعدادى كه داشت، پى برد كه DNA در طبيعت، همانند ماشين تورينگ عمل مي‏كند.
ماشين تورينگ كه به ياد رياضي‏دان انگليسى Alan Turing نام‏گذارى شده است، يك آتاماتون است و آتاماتون يك مدل انتزاعى از كامپيوتر مي‏باشد. حافظه موقت ماشين تورينگ، نوار است. اين نوار به سلول‏هايى تقسيم شده است كه هر يك از آنها قادر به نگه‏دارى يك علامت است.
در ارتباط با نوار، يك هد خواندن و نوشتن وجود دارد كه مي‏تواند به راست و چپ حركت كند و در هر حركت، يك علامت بخواند. ماشين تورينگ، فايل ورودى و يا مكانيزم خروجى مشخصى ندارد. هر نوع ورودى و يا خروجى، به واسطه نوار انجام مي‏شود و داشتن فايل ورودى و خروجى، تغييرى در نتيجه به وجود نمي‏آورد.
طبق ايده آدلمان و تحقيقات گسترده پروفسور 3 shapiro، مولكول DNA همانند ماشين تورينگ، اطلاعات را پردازش كرده، آنها را به صورت يك توالى يا فهرستى از علائم، ذخيره مي‏كند. از اين رو، دانشمندان براى ساخت نانوكامپيوتر در پى جاي‏گزينى ريزپردازنده‏هاى سيليكونى با
مولكول DNA هستند.
نانوكامپيوتر، عبارت است از يك كامپيوتر با مدارهاى بسيار كوچك كه تنها توسط يك ميكروسكوپ
ديده مي‏شوند. نانوكامپيوترها مي‏توانند به صورت‏هاى زير طراحى شوند:
الكترونيكى؛ كه در آن از فنّاورى نانوتكنولوژى براى ساخت مدارهاى ميكروسكوپى استفاده مي‏شود.
ارگانيك يا بيوشيميايى؛ همانند كامپيوترهاى DNA. كوانتومى؛ كامپيوترهاى كوانتومي.
نانوكامپيوترها با موادى در ابعاد مولكولى سر و كار دارند و نويدبخش ساخت كامپيوترهاى بسيار
كوچك و سريع‏تر هستند. از سرى كامپيوترهاى در ابعاد نانو، كامپيوترهاى DNA مي‏باشند كه تركيبى
از مولكول DNA به همراه آنزيم‏هاى پردازش مولكول و چند قطره آب مي‏باشند. ورودى، خروجى و برنامه نرم‏افزارى ماشين مذكور، همگى از مولكول DNA ساخته شده‏اند. در طبيعت آنزيم‏هايى وجود دارد كه مولكول DNA را \\"cut\\" مي‏كنند. آنزيم‏هايى هستند كه عمل \\"paste\\" انجام مي‏دهند و آنزيم‏هايى براى \\"copy\\" و نيز آنزيم‏هايى براى تعمير \\"repair\\" مولكول
DNA وجود دارند و حتى چيزى فراتر از اينها و هماÙ! †ند يك واحد پردازش مركزى كامپيوتر (CPU) وجود دارد كه داراى يك سرى از اعمال پايه، نظير عمليات جمع (4(add، انتقال بيتى (bit-shifting) و عمل‏گرهاى منطقى (AND-OR-NOT-NOR) است كه به ما اجازه بسيارى از محاسبات
پيچيده را مي‏دهند. نكته حائز اهميت اين است كه اعمال فوق، تنها در يك لحظه و به صورت موازى صورت مي‏گيرد.

پردازش موازى، چه نوع پردازشى است؟
پردازش موازى به معنى به كارگيرى تكنيك‏هاى متنوع در پردازش همزمان داده‏هاست كه به منظور افزايش سرعت و محاسبات سيستم‏هاى كامپيوترى مورد استفاده قرار گرفته‏اند. يك سيستم پردازش موازى، به جاى پردازش متوالى دستورات (خطى)، قادر است پردازش همزمان داده‏ها را براى رسيدن به سرعت پردازش بيشتر انجام دهد.
به عبارت ديگر، هدف از پردازش موازى، بالا بردن سرعت پردازش كامپيوتر و افزايش دفعات پردازش درطول بازه معينى از زمان است.

افق هاى آينده‏
به كارگيرى مؤثر كامپيوترهاى DNA در كشف سرطان‏هاى ريه و پروستات، در نمونه‏هاى
آزمايشگاهى انستيتو weizmann و تلاش‏هاى Ehud shapiro سرپرست تيم متخصصان كامپيوتر و بيوشيمى انستيتو، نويدبخش آينده‏اى روشن براى درمان انواع سرطان و ساير بيماري‏هاى ناشناخته گرديد.

به زودى وسايلى با ابعاد مولكولى و با تركيبى از مولكول DNA و آنزيم‏هاى لازم، براى تشخيص علائم شيميايى بيمارى و سپس پمپاژ دارو به موضع مورد نظر، طراحى خواهد شد.
John reif سازنده كامپيوتر مولكولى شخصى در سال 2000 ميلادى در اين زمينه مي‏گويد:
«در آينده ممكن است پزشك به بدن بيمار، تريليون تعداد كامپيوتر تزريق كند. كامپيوترهاى مذكور
به نحوى طراحى شده‏اند كه به وسيله تمركز بر مولكول‏هاى معين، به كشف بيمارى پرداخته، سپس اقدام به رهاسازى مولكول‏هاى ديگرى خواهد نمود؛ مولكول‏هايى كه در فعاليت سلول‏هاى سرطانى مداخله كرده و آنها را تخريب مي‏كنند.
اين كامپيوترها به صورت خودكار بوده و نيازى به افزاينده‏هاى شيميايى نخواهند داشت».
به گفته (5 shapiro(2001، احتمال تداخل مولكول‏هاى تزريقى با عملكرد سلولى و يا مولكول‏هاى ديگر، از مسائلى است كه بايد مدنظر قرار گيرد؛ زيرا اين تداخل مي‏تواند براى عملكرد كامپيوتر مذكور مضر واقع شود.
تازه‏ترين اخبار نشريه Nature، خبر از ساخت داروهاى نانو (Smart Drugs) مي‏دهد. اين داروها وظيفه متوقف نمودن (fix) بيمارى در موضع مورد نظر را بر عهده داشته، با رهاسازى مولكول‏هاى بيولوژيك، در سلول مورد نظر تغييراتى اعمال مي‏كنند.
در هر صورت، ظهور در ابعاد نانو، رؤيا و شبيه فيلم علمى - تخيلى سفر رؤيايى(1996) نيست كه در آن يك تيم جراحى توسط دستگاهى ويژه، كوچك شده و وارد بدن بيمار در حال مرگ شدند. دانشمندان بر اين باورند كه پيچيدگى ساختار مولكول‏هاى بيولوژيك، اين اجازه را خواهد داد كه كامپيوترهاى DNA بدون نياز به بخش‏هاى الكترونيكى، اعمال خود را انجام دهند.
همان گونه كه قبلاً گفته شد، در يك كامپيوتر 6DNA، از مولكول‏هاى DNA و آنزيم‏ها به عنوان ورودى، خروجى، نرم‏افزار و سخت‏افزار سيستم استفاده مي‏شود. در سال 2003م. به اين كامپيوتر، يك منبع تغذيه نيز اضافه گرديد. اين منبع، انرژى خود را از شكسته شدن مولكول‏هاى DNA تأمين مي‏كند. در اواسط آگوست 2003م. گروه ديگرى از دانشمندان طى مقاله‏اى اعلام كردند كه كامپيوترى بيولوژيك ساخته‏اند كه براى انجام بازى Tic-Tac-Toe (بازى XO در
محيط 3*4) طراحى شده است. آنها معتقدند كه اين كامپيوتر، هيچ گاه بازى را به انسان نمي‏بازد.
كاربرد ديگر كامپيوترهاى 7DNA، تخصص در آناليز ژن و به عبارتى، محاسبه تركيبات 8DNA، اجراى
واكنش‏هاى شيميايى، جست‏وجو و استخراج نتايج مورد نظر مي‏باشد.
كامپيوترهاى DNA، دروازه‏هايى حيرت‏انگيز از ناشناخته‏هاى تركيب علم ژنتيك و دانش مهندسى را فرا روى ما گشوده‏اند و نويدبخش روزهايى خواهند بود كه در آن اثرى از بيماري‏هاى لاعلاج و كشنده نيست.
ابزارها و داروهاى نانو، جاي‏گزين معاينات پزشكى شده، به راحتى مراحل درمان را انجام
خواهند داد و هر انسان مي‏تواند خود يك پزشك درمان‏گر باشد.
محاسبات نجومى و فضايى در كمتر از چند دقيقه انجام مي‏شود. ظهور كامپيوترهاى DNA، به معنى تحولى تاريخى در صنعت كامپيوتر و پيدايش نسل جديدى از كامپيوترهاست كامپيوترهايى با ابعاد و شكلى بسيار متفاوت با كامپيوترهاي‏متداول امروزي. هرچند ممكن است اين كامپيوترها براى انجام بازي‏ها و يا اجراى يك فايل MP3، چندان
كاربردى نداشته باشند، اما به طور حتم توانايى حل مسائل منطقى و استدلالى و مسائل امنيتى و پنهان‏سازى را دارند.
قدم بعدى در استفاده از كامپيوترهاى 9DNA، بررسى برنامه‏نويسى ژنتيكى، الگوريتم‏ها، آتاماتا
(ماشين‏هاى خودكار) و طراحى زبان‏هاى سيستم مي‏باشد.
كامپيوترهاى DNA نه رؤيايى در دوردست كه واقعيتى دست يافتنى است.
كامپيوترهايى كوچك‏تر از يك قطره آب كه تريليون تعداد از آنها در يك لوله آزمايش جاى مي‏گيرند.

من و تو ...

baadofanoos — Mon, 22 Oct 2007 13:08:02 GMT

من و تو يکي دهان‌ايم
که با همه آوازش
به زيباترسرودي خواناست.

من و تو يکي ديدگان‌ايم

که دنيا را هر دَم
	در منظر ِ خويش
		تازه‌تر مي‌سازد.

نفرتي
از هرآن‌چه باز ِمان دارد
از هرآن‌چه محصور ِمان کند

از هرآن‌چه وادارد ِمان
	که به دنبال بنگريم، ــ

دستي
که خطي گستاخ به باطل مي‌کشد.

من و تو يکي شوريم
از هر شعله‌ئي برتر،
که هيچ‌گاه شکست را بر ما چيره‌گي نيست
چرا که از عشق
روئينه‌تن‌ايم.

و پرستوئي که در سرْپناه ِ ما آشيان کرده است
با آمدشدني شتاب‌ناک

خانه را
	از خدائي گم‌شده
		لب‌ريز مي‌کند.

به : م .ا

معرفی کتاب

baadofanoos — Thu, 02 Aug 2007 16:17:18 GMT

مشخصات کتاب : میان دو تعبیر

تعداد صفحه: 64
نشر: سبزان (07 شهریور، 1384)
شابک: 964-8249-30-X
قطع کتاب: رحلی
وزن: 250 گرم

baadofanoos — Thu, 31 May 2007 06:49:45 GMT

نوحه شهادت در سوگ ريحانه رسول خدا ص

baadofanoos — Thu, 31 May 2007 06:48:00 GMT

زهرا عصاره عصمت است. زهرا، آیینه پاکی است. زهرا زلال کوثر است. ای همیشه جاری! ای بهار کوتاه! ای ترنم باران وحی! در شکوه مقام تو حیرانم که معرفت به غبار آستان خانه ات بوسه می زند. برهوت این دنیای خاکی شایستگی میزبانی چشمه سار همیشه جاری تو را نداشت. تو که در آیینه زخم ها و داغ ها و در هجران پدر، غریبانه زیستی و در وداع شبانه ات با پهلویی بیمار، خانه گلین را به امید آغوش بهشتی پدر ترک گفتی...

فرياد مظلوميت
زندگى بانوى بزرگ اسلام با آن كه در جوانى به خزان گراييد، در همان دوران كوتاه، درس هاى فراوانى براى پيروان حضرتش به جا گذاشت. يكى از اين آموزه ها كه سراسر عمر پربركت فاطمه مرضيه (سلام الله علیها) يكصدا و همسو آن را فرياد مى كرد، «اهتمام و جديت نسبت به دين» بوده است.
مظلوميت با همه بخش هاى زندگى صديقه طاهره پيوند خورد، به ويژه حوادث دوران پس از رحلت پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله) كه همچو تندبادى بر آن «ياس نبى» وزيد و منجر به شهادت دردناك و غم آور آن «ريحانه رسول» گرديد، اما همين مظلوميت هاى پيوسته نيز همگى يك جهت را نشان مى دهد و آن «سوى دين دارى و پايدارى به پاى دين اصيل» است.
- ولادت حضرت فاطمه (سلام الله علیها) با انزواى مادربزرگوارش ازسوى زنان قريش همراه شد. آنان به دليل ازدواج حضرت خديجه (سلام الله علیها) با پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) با وى قطع رابطه كردند و حاضر نشدند در لحظات دشوار وضع حمل به يارى او بشتابند. بدين شكل زهراى اطهر (سلام الله علیها) در فضايى آكنده از مظلوميت متولد شد. اما پيام اين مظلوميت چيزى نبود جز «دفاع از دين خدا و حمايت از رسول خدا محمد (صلی الله علیه و آله)»
- كودكى فاطمه مرضيه (سلام الله علیها) با دوره نخست تبليغ دين در مكه توأم گرديد. مشاهده پدر كه به ضرب سنگباران زخمى شده يا شكمبه شتر بر سر و روى مباركش ريخته اند، بخشى از سهم كودكى فاطمه (سلام الله علیها) در رسالت دشوار رسول خدا محمد (صلی الله علیه و آله) بود.
اوج اين سختى، در سه سال محاصره در شعب ابى طالب عليه السلام به وقوع پيوست. تلخ كامى هايى كه با مرگ مادر عزيزش، تلخ تر شد. پيام اين دوران نيز در پاسخ نبى اكرم (صلی الله علیه و آله) به وعده هاى فریبنده سران مكه جلوه مى نمود كه فرمود: «اگر خورشيد را در دست راست من و ماه را در دست چپم قراردهيد تا امر رسالت الهى را وانهم، چنين نخواهم كرد.» و اين درس بزرگ استقامت در دين بود.
- آغاز نوجوانى آن حضرت در مدينه با جنگ هاى پى درپى عليه مسلمانان همراه شد. عروس خانه اميرالمؤمنين عليه السلام در غياب همسر خود كه سردار بى بديل سپاه اسلام بود، بارسنگين كارهاى خانه و رسيدگى به فرزندان خردسال را به دوش مى كشيد. داستان دستان زهراى مرضيه (سلام الله علیها) كه از چرخاندن آسياب سنگى زخم شده بود و چادر وصله دار حضرتش كه سلمان را به گريه انداخت، همچنين ماجراى شبهاى خانه على عليه السلام كه فرزندان كوچكش گرسنه سر بر بالين مى گذاشتند، گوشه هايى از درد و رنج نوعروس آسمانى اسلام است كه همگى به پاى نهال نورس اسلام و براى جان گرفتن درخت رسالت بود.
- عزاى غمبار سيدالشهدا عليه السلام كه بزرگترين مصيبت تاريخ بشر است، پيشاپيش خاندان نبوت را به استقبال خود برد.
بر اساس روايات معتبر، جبرئيل براى رسول خدا (صلی الله علیه و آله) خبر از فرزندى آورد كه خداوند متعال به زهراى اطهر (سلام الله علیها) عطا خواهد كرد و امت، او را به شهادت خواهند رساند.
حضرت فاطمه (سلام الله علیها) خواست تا اين تقدير الهى تغييريابد. اما فرشته وحى مجدداً خبر آورد كه پاداش اين امر، استمرار امامت در نسل حسين عليه السلام خواهد بود. ادامه سلسله امامت يعنى به كمال رسيدن كار همه انبياى گذشته.
سخن كه بدين جا رسيد حضرت فاطمه (سلام الله علیها) اين بار سنگين را پذيرفت. اندوه مظلوميت حسين عليه السلام حتى پيش از ولادت، قلب و جان بانوى بزرگ اسلام را آكند و تا آخرين مراحل حيات همراه ايشان بود چنان كه در لحظات سراسر اندوه وداع آن حضرت با همسر مظلومش اميرالمؤمنين عليه السلام از آخرين وصاياى صديقه طاهر ه اين بود: «... كشته دشمنان در كنار فرات را از ياد مبر.»
اين همه اندوه فقط به پاى دين و براى حفظ آن.
- گذشته از جهت گيرى كلى در زندگانى حضرت زهرا (سلام الله علیها)، تعاليم آن بانو نيز در جهت ترويج و تشويق «اهتمام به دين» قرار داشت. امام عسگرى عليه السلام نقل مى فرمايد: كه روزى خانمى خدمت حضرت زهرا (سلام الله علیها) آمد و سؤالاتى راجع به نماز پرسيد. چون تعداد سؤالات زياد و زمان طولانى شد، زن خجالت كشيد و گفت: بس است ديگر زحمت نمى دهم.
بانوى اسلام فرمود: هرچه مى خواهى بپرس. آيا اگر كسى اجير شود كه بار سنگينى را به بام برساند و يكصدهزار دينار (طلا) اجرت دريافت كند اين كار بر او سخت مى آيد؟... من سزاوارترم كه اين كار بر من گران نيايد. از پدرم رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شنيدم كه فرمود: دانشمندان شيعه ما در روز قيامت در حالى محشور مى شوند كه به اندازه فهم و دانش و كوشش آنان در راه ارشاد بندگان، بر قامتشان خلعت هاى كرامت و بزرگوارى افكنده مى شود.
اين نحوه برخورد بانوى بزرگ اسلام، نوعى ارائه الگوى عملى به پيروانش در جهت اهميت دادن به فهم و پرسشگرى دين و فرهنگسازى دراين زمينه است.
در موردى ديگر حضرت زهرا (سلام الله علیها) به خانمى حجت و استدلالى آموخت تا در بحث بر مبلغ معاندى پيروز شود. زمانى كه آن زن پس از غلبه بر مخالف، ابراز شادى زيادى نمود، حضرت به او فرمودند: شادى فرشتگان به واسطه غلبه تو بر آن زن بيش از سرور تو است و غصه شيطان و عوامل او به واسطه حزن آن زن معاند، بيش از غصه خود او است.
- ماجراهايى كه پس از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بر فاطمه مرضيه (سلام الله علیها) گذشت و شدت حزن و اندوه آن گرامى در آن دوران به وصف نمى آيد.
تعبير خود ايشان در شعر منسوب به حضرتش اين است: «مصيبت هايى بر من فروريخت كه اگر به روزها افكنده مى شد آنها را به شبهاى تاريك بدل مى نمود.»
آن بانو به موجب كلام امام صادق عليه السلام، پس از درگذشت پدر، دائماً اشكبار بود و مکرراً از شدت غصه از حال مى رفت. اما آن ولى و حجت الهى به همه اين اندوهها جهت الهى داد و همه را براى تقويت دين خدا و تحكيم موقعيت وصى و جانشين رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هزينه كرد و در كمال ماتم زدگى، مصائب خود را زمينه نهيب زدن بر مردمانى قرارداد كه غفلت و مصلحت انديشى دنيايى در خطر برگشت به جاهليت قرارشان داده بود.
اين چنين بود كه زهراى اطهر (سلام الله علیها) در چهره بزرگترين حامى و پيشواى مظلوم خويش ظاهر شد و سند حقانيت اميرالمؤمنين عليه السلام و مظلوميت آن جناب را با خون خود مهر كرد و ابديت بخشيد.
حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) در دوران كوتاه رحلت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با شهادت خويش، يكبار به مسجد نبوى پاى گذاشت و خطبه خواند چنان كه عظمت و هيبت كلام فاطمى ستونهاى مسجد و بلكه عرش الهى را به لرزه انداخت.
در شرايطى كه جو سنگين حاكم بر مدينه نفس ها را در سينه ما خفه مى كرد، دختر پيامبر (صلی الله علیه و آله) حقايق را در چهره مسلمانان نهيب زد: اى بندگان خدا شما پرچمداران امر و نهى و حاملان دين و وحى او هستيد، شما امانتداران خدا بر خويشتن بوده و مأمور رسانيدن احكام دين او به ملل ديگر مى باشيد...
به سوى شما از ميان خودتان پيامبرى آمد كه رنج و ناراحتى شما بر او دشوار بود و بر ايمان آوردن شما اصرار مى ورزيد و به مؤمنين دلسوز و مهربان بود...

و هنگامى كه خداى تعالى خانه جاودانى انبيا و جايگاه برگزيدگان را براى پيغمبرش اختيارنمود، كينه هاى درونى و نفاق شما ظاهر گشت و جامه دين مندرس و فرسوده شد، گمراهان خاموش به سخن درآمدند و گمنامان فرومايه دعوى نبوغ كردند. شتر باطل گرايان به صدا درآمد و در صحن خانه هايتان جولان نمود. شيطان از كمينگاه خود درحالى كه شما را به سوى خود مى خواند سركشيد و ديد كه چه زود دعوتش را پذيرفتيد...
كجا مى رويد در حالى كه كتاب خدا پيش روى شما است. كتابى كه مطالب و امورش هويدا و احكامش درخشان و نشانه هايش روشن و نواهيش آشكار و اوامرش واضح است و شما آن را پشت سر خود انداخته ايد؟ آيا قصد اعراض از قرآن را داريد و يا به غير قرآن مى خواهيد داورى كنيد و حكم غير قرآن براى ستمكاران چه بد جزايى است! و هر كه جز اسلام دين ديگرى اختيار كند از او پذيرفته نشود و در قيامت جزو زيانكاران خواهد بود. همه هستى و لحظه لحظه عمر حضرت فاطمه مرضيه (سلام الله علیها) يك بانگ را تكرار مى كرد. فرياد اعتنا و توجه به دين خدا، آنچنان كه خداوند خود خواسته و بدان امر فرموده: «فرياد بيدار باش به مسلمانان كه خط اصيل دين را گم نكنند» و اين نهيب ها در دوران پررنج پس از پيامبر (صلی الله علیه و آله) تا لحظه شهادت بانوى اسلام، به شكل فريادهاى اعلام مظلوميت على اميرالمؤمنين عليه السلام و يادآورى حق پايمال شده او كه نشانه زير پا نهادن دين خدا بود، درآمد.
باشد كه ما به عنوان شيعيان فاطمه زهرا (سلام الله علیها) و عزاداران مصائب او اين پيام را دريابيم. به دين خدا اهتمام ورزيم و بكوشيم تا خط ولايت را گم نكنيم.

جلوه ايثار

۩ و يطعمون الطعام على حبه مسكيناً و يتيماً و اسيراً انما نطعمكم لوجه الله لا نريد منكم جزاءا و لا شكورا(سوره دهر آيه 8 و 9)

«و بر دوستى او (خدا) به فقير و طفل و يتيم و اسير طعام مى‏دهند و گويند ما فقط براى رضاى خدا به شما طعام مى‏دهيم و از شما هيچ پاداشى و سپاسى هم نمى‏طلبيم‏».

زمخشرى يكى از مفسرين بزرگ اسلام، در تفسير الكشاف به نقل از ابن عباس چنين گويد(تفسير الكشاف ج 4 ص 197): حسن و حسين (عليه السلام) بيمار شدند پيامبر (صلی الله علیه و آله) به همراه گروهى از آنان عيادت نمود و به على (عليه السلام) فرمود: چه خوب است‏براى شفاى فرزندانت نذرى كنى.

آنگاه على و فاطمه (عليهما السلام) و فضه نذر كردند كه اگر حسن و حسين عليه السلام بهبود يافتند سه روز روزه بگيرند هنگامى كه آن دو بزرگوار سلامتى خود را باز يافتند در خانه چيزى براى افطار وجود نداشت، از اين رو على (عليه السلام) سه صاع(هر صاع چهار مد و تقريبا يك من تبريز يا 3 كيلوگرم است)جو وام گرفت و به روايتى دیگر حضرت زهرا (عليها السلام) در خانه پشم ريسيد و سه صاع جو مزد گرفت(تفسير البرهان ج 4 ص 412).

فاطمه (عليها السلام) جو را دستاس نمود و با يك صاع آن براى هر يك از افراد خانواده قرص نان جوينى پخت و بر سر سفره افطار نهاد. هنگامى كه آماده افطار شدند، نداى سائلى برخاست: سلام و درود خدا بر شما اى خاندان محمد (صلی الله علیه و آله)! مسكينى از مساكين مسلمينم به من غذا دهيد، خداوند شما را از غذاهاى بهشتى نصيب فرمايد، خاندان وحى نان افطار خود را ايثار كردند و فضه نيز از آنان متابعت كرد. آن شب را با آب افطار كردند و شب را بدون غذا بسر آوردند.

فرداى آن شب نيز روزه گرفتند و چون شب فرا رسيد، نان افطارشان در سفره نهاده شد، يتيمى بر در خانه آمد و باز به همان ترتيب همگى غذاى خود را به آن يتيم ايثار كردند. و آن شب نيز با آب افطار كرده و خود گرسته ماندند. روز سوم را هم روزه گرفتند و هنگام افطار اسيرى تقاضاى كمك كرد و براى بار سوم آنچه در سفره بود به آن اسير ايثار شد.

صبح روز چهارم على (عليهالسلام) دست دو فرزند خود را گرفته و آنان را نزد رسول خدا (صلى الله عليه و آله) برد پيامبر (صلى الله عليه و آله) حسن و حسين عليه السلام را ديد كه از گرسنگى چون مرغكانى مى‏لرزيدند، سپس از جا برخاست و به همراه آنان به خانه حضرت زهرا عليه السلام رفت، ديد فاطمه (سلام الله علیها) در محراب به عبادت مشغول است در حالى كه كه از شدت گرسنگى چشمانش در گودى نشسته است. منظره تأثر آورى بود. رسول خدا (صلى الله عليه و آله) افسرده خاطر شد، در آن هنگام جبرئيل فرود آمد و عرض كرد: اين هديه را بگير خداى تعالى به داشتن چنين اهل بيتى به تو تهنيت گفته است. پس سوره «هل اتى‏» را بر پيامبر (ص) خواند.(تفسير البرهان ج 4 ص 412- الميزان ج 20 ص 132).

حديث عبادت زهرا (سلام الله علیها)

قصه نيايش زهرا (سلام الله علیها) در آينه عبارت نگنجد. در اين بخش چند حديث زيبا از زبان حضرات معصومين (عليهم السلام) در ترسم سيماى عبادى فاطمه (سلام الله علیها) تقديم مى‏شود.

۩ سالت عن ابا عبدالله (عليه السلام) عن فاطمة لم سميت الزهرا؟ فقال: لانها كانت اذا قامت فى محرابها و هو نورها لاهل السماء كما تزهر - تزهو - نور الكواكب لاهل الارض. علل الشرايع، ج 1: ص 215.

راوى مى‏گويد از حضرت صادق (عليه السلام) علت نامگذارى حضرت فاطمه (سلام الله علیها) را به - زهرا - پرسيدم. فرمود: چون وقتى كه در محراب عبادتش به نماز مى‏ايستاد، فروغ نورش براى ساكنان آسمان مى‏درخشيد، همانگونه كه نور ستارگان آسمان براى زمينيان مى‏درخشد.

۩ قال موسى بن‏ جعفر (عليه السلام):

كانت فاطمة (سلام الله علیها) اذا دعت تدعوا للمؤمنين و المؤمنات و لا تدعوا لنفسها فقيل لها يا بنت رسول الله (صلی الله علیه و آله) انك تدعين للناس و لا تدعين لنفسك فقالت: الجار ثم الدار. علل الشرايع، ج 1:216.

حضرت موسى بن‏ جعفر از پدرانش نقل مى‏كند: هرگاه حضرت فاطمه (سلام الله علیها) دعا مى‏كرد، براى زنان و مردان مؤمن دعا مى‏كرد و براى خود دعا نمى‏كرد، به او گفته شد: چرا شما براى مردم دعا مى‏كنيد، اما براى خودتان دعا نمى‏كنيد؟ فرمود: اول همسايه آنگاه خانه.

۩ قال ابو عبدالله الصادق (علیه السلام):

كان لامى فاطمة صلاة تصليها علمها جبرئيل، ركعتان تقرء فى الاولى: الحمد مرة و: انا انزلناه فى ليلة القدر، ماة مرة و فى الثانية: الحمد مرة و ماة مرة: قل هو الله احد، فاذا سلمت‏سبحت تسبيح الطاهرة عليها السلام. (جمال الاسبوع: 173. )

امام صادق (علیه السلام) فرمود:

مادرم فاطمه (سلام الله علیها) همواره دو ركعت نماز را مى‏خواند كه جبرئيل به او آموخته بود، در ركعت اول آن پس از حمد صد بار سوره قدر و در ركعت دوم پس از حمد صد بار سوره توحيد را مى‏خوانى، و پس از سلام نماز تسبيحات حضرتش را نيز مى‏گويى.

تسبيح زهرا (سلام الله علیها)؛ هديه آسمانىپيامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «اى فاطمه چيزى به تو عطا كنم كه از خدمتكار و دنيا با آنچه در آن است، ارزشمندتر است; بعد از نماز سى و چهار مرتبه «الله اكبر» و سى و سه مرتبه «الحمدلله‏» و سى و سه مرتبه «سبحان الله‏» بگو و آن را با لا اله الا الله ختم كن. اين كار برايت از چيزى كه مى‏خواهى و از دنيا و آنچه در آن است، بهتر است‏». (عدنان زعفرانى، ص‏9)

در آن لحظه كه اين هديه آسمانى به فاطمه (سلام الله علیها) عطا شد، فرمود: «از خدا و رسول خدا راضى شدم.» (عدنان زعفرانى، ص 21 )

درك هديه بزرگى كه رسول اكرم (صلی الله علیه و آله) به فاطمه (سلام الله علیها) اعطاء كرد، به گونه ‏اى است كه انسان از وصف آن عاجز مى‏ماند و فقط از سرچشمه گفتار معصومين (علیهم السلام) است كه تا اندازه‏ اى مى‏توان از بركاتش بهره‏ مند شد.

۩ امام باقر (علیه السلام) درباره تسبيح حضرت فاطمه (سلام الله علیها)، مى‏فرمايد: «خداوند متعال با هيچ ستايشى، بالاتر از تسبيحات فاطمه زهرا (سلام الله علیها) عبادت نشده است. و اگر چيزى افضل از آن وجود داشت، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آن را به فاطمه (سلام الله علیها) اعطاء مى‏كرد.» (تسبيحات حضرت زهراء، ص‏10، به نقل از علل الشرايع/366.)

دشمنت كشت ولى نور تو خاموش نگشت

baadofanoos — Thu, 17 May 2007 08:57:01 GMT

دشمنت كشت ولى نور تو خاموش نگشت
آرى آن جلوه كه فانى نشود نور خداست

نه بقا كرد ستمگر،نه به جا ماند ستم
ظالم از دست‏شد و پايه مظلوم بجاست

زنده را زنده نخوانند كه مرگ از پى اوست
بلكه زنده است‏شهيدى كه حياتش ز قفاست

تو در اول،سر و جان باختى اندر ره عشق
تا بدانند خلايق كه فنا شرط بقاست

فواد كرمانى

فرهنگ عاشورا صفحه 200 جواد محدثى

به نقل از وبلاگ انجمن وبلاگ نویسان عاشورایی - عاشورائی2

baadofanoos — Mon, 07 May 2007 10:10:49 GMT

چهل وبلاگ برتر

یا رب الحسین علیه السلام!

با سلام به یاران همراه! بالاخره انتظار منتظران اعلام نتایج مسابقه به پایان رسید و هیئت داوران اسامی چهل وبلاگ برتر مسابقه وبلاگ نویسی عاشورائی را اعلام کرد ، البته هنوز قطعی نشده که سازمان تبلیغات به چنتا از اونا جایزه کمک هزینه سفر به عتبات یا سوریه رو اهدا میکنه؟ قول اول که ده تا بوده اما ما چهل تا رتبه برتر رو اعلام کردیم تا ببینیم کرم دوستان چقده!

... زیاد عجله نکنین! قبل از اینکه دنبال اسم وبلاگتون بگردین حتما" با دقت به نکات زیر توجه کنین که بعدش نگین نگفتین!

۱- وبلاگهائی که یکی از شرایط زیر رو داشتن مورد بررسی قرار نگرفتن:

- اعلام نکردن حداقل مشخصات و نشانیهای ارتباطی مانند: تلفن ، نشانی پست الکترونیک و ...

- پائین بودن درصد نسبی اطلاعات عاشورائی ( نداشتن حداقل ۵۰٪ محوریت موضوعی)

- بهم ریختگی و نداشتن آرشیو زمانی تا حدی که قابلیت بررسی کمی و کیفی اطلاعات وجود نداشته.

- برقرار نبودن وبلاگ در نشانی اعلام شده ، هک شدن وبلاگ و مانند آن.

۲- شاخصه های بررسی وبلاگها به شرح زیر می باشد:

- بررسی وضعیت گرافیکی شامل استفاده مناسب از المانهای بصری، فونت ، رنگ ، اندازه ، تصاویر ، هدر، آیکونها ،چینش و صفحه بندی.

- بررسی وضعیت فنی شامل ارائه سرویسهای کارآمد مانند: آمار مراجعات ، رل های عمودی و افقی ، ، اشتراک ، عضویت و ...RSS و کد پیج های اضافه شده.

- بررسی تنوع مطالب، صمیمیت وجذابیت ، قدرت بیان و پیوستگی ، مستند بودن اطلاعات و میزان محوریت موضوعات عاشورائی .

- بررسی فواصل زمانی بروز رسانی ، تعداد پست ، میانگین نظرات در هر پست ، میزان لینکدهی و ایجاد ارتباط با دیگر وبلاگها و سایتها .

۳- رتبه بندی نهائی و مجموع امتیازات بزودی اعلام میشود.

۴- جزئیات امتیازات هر وبلاگ پیرو درخواست مدیر مربوطه بصورت پیغام قابل ارائه به آن وبلاگ میباشد.

جدول چهل وبلاگ برتر مسابقات وبلاگ نویسی عاشورائی ویژه برنامه شبهای گفتگو

نام وبلاگ	نشانی
عاشقان كربلا	http://asheghan-karbala.blogfa.com
یا فاطمه من عقده دل وا نکردم	http://yarane59.blogfa.com
عاشوراي 85	http://ashouraye-85.blogfa.com
منتظرم تا که او برگردد...	http://abdolmahdi.blogfa.com
مذهبی - فرهنگی و اجتماعی	http://majid45.blogfa.com
ذاکر عاشورایی	http://zakereashoray.blogfa.com
منتظران و عاشقان آقا	http://moontazeran.blogfa.com
هیئت عاشقان ولایت	http://a-velayat.blogfa.com
کشته ی اشک	http://koshteyeashk.blogfa.com
ریحانه	http://www.Rayhaneh.com
آفتاب خاموش	http://aftab-khamoosh.persianblog.com
شلم شولوا	http://moradigol.blogfa.com
هیئت فاطمیون شهرستان بناب	http://fatemion-bonab.blogfa.com
محبت دوست	http://mohabbat125.blogfa.com
یَا حُسَینِ مَظلُومِ(ع)	http://ya-hosein128.blogfa.com
اعوذ بالله من الکرب والبلا	http://atshan72.blogfa.com
نماز سجاده نور	http://sajjadeinoor.blogfa.com
شمر شناسی	http://shemrology.persianblog.com
غیر قمر هیچ نگو	http://abalfazl133.blogfa.com
باد و فانوس	http://baadofanoos.blogfa.com
عاشقان ثارالله	http://qiamhoseini.blogfa.com
عطش زار	http://atashzar.persianblog.com
تاسوعا	http://9moharam61.blogfa.com
زندگی زیباست اما شهادت زیباتر	http://biganesetiz.blogfa.com
نرگس یاس	http://narges-yas.blogfa.com
سلام علی ال یاسین	http://arezooyefateme.blogsky.com
قطره ای از دریا	http://ashourablog.blogfa.com
حماسه حسيني	http://hamase.mihanblog.com
سيد الشهداء عليه السلام	http://sayyedoshohada.blogfa.com
عباسيه ها	http://abbas133.parsiblog.com
سرشک خون	http://sereshkekhun.blogfa.com/
پروانه ها می نویسند	http://sajedeh2367.blogfa.com
يا اباعبدالله الحسين	http://rezanikookar.blogfa.com
السلام علیک یا ابا عبدالله الحسین(ع)…	http://emam-e-tanha.blogfa.com
يا اباعبدالله الحسين عليه السلام	http://lliairan.blogfa.com
حسین وارث آدم	http://aftabe-kabood.blogfa.com
ع ا ش و ر ا	http://a-s-h-o-u-r-a.blogfa.com
شاهنامه عاشورا	http://niayeshgah.blogfa.com
اتمام مکارم	http://itmame-makarem.blogfa.com
این حسین کیست که...	http://gharibane-karbala.blogfa.com

baadofanoos — Wed, 02 May 2007 09:55:58 GMT

رابطه عقل و عشق تا كجا است؟

baadofanoos — Mon, 16 Apr 2007 09:18:18 GMT

‏‏مشورت باعقل كردم گفت حافظ مِى بنوش
ساقيا مِى ده به قول مستشار مؤتمن‏

رابطه عقل و عشق تا كجا است؟ امام حسين(ع) روز عاشورا كارى عاقلانه انجام داد يا عاشقانه؟ آيا در جنگ موارد غيرقابل درك عقلى وجود داشت؟ اگر واقعاً اين طور است، ملاك‏هاى اين نوع پديده‏ها چيست؟
عقل متعارف و عشق حقيقى در مراحل اوليه با يكديگر درگير مى‏شوند؛ اما سالك در مراحل نهايى عقل متعارف راكنار مى‏گذارد و به عقل برين مى‏رسد. در اين مرحله، عقل كاملاً با عشق هماهنگ مى‏شود. نمونه كامل اين هماهنگى را در قيام حسينى مى‏بينيم. بنابراين، مناسب مى‏نمايد در اين مجال هر چند به اختصار چگونگى ارتباط عقل و عشقِ سالك راه يافته به كوى دوست بررسى شود.

چگونگى ارتباط عقل و عشق‏
عرفا در كتب خود رابطه عقل و عشق را به خوبى تبيين كرده‏اند. از آن جا كه تحليل همه اين آثار ممكن نيست، 1 تنها يك كتاب به اجمال تحليل مى‏گردد.
داستان دل‏انگيز «حسن و دل» سيبك نيشابورى از روش بهتر و دقت بيش‏تر بهره مى‏برد. از اين رو، تحليل اجمالى آن سودمند است. درباره اين كتاب بايد يادآور شد، عشق واقعى ديدنى و چشيدنى است نه گفتنى. بله، مى‏توان راه را نشان داد كه اين هم كار عقل است. بنابراين، عرفا به تمثيل و داستان متوسل شده‏اند. «حسن و دل» در قالب داستان نگارش يافته است. سيبك نيشابورى اعضا و جوارح آدمى را كه جهان صغير است، جهان كبير فرض كرده و داستان را در محور دو قهرمان اصلى، دل(فرزند عقل) و حسن(دختر عشق) نگاشته است. عقل پادشاه كشور مغرب تن است و عشق پادشاه مشرق تن كه آب حيات در آن قرار دارد. دل به دنبال چشمه آب حيات است كه در شهر ديدار نهان است و حسن حاكم آن شهر. دل پس از دشوارى‏هاى فراوان به شهر ديدار مى‏رسد؛ اما در اين شهر در دستان «غمزه جادو»، سرور تيراندازان حسن، اسير مى‏شود. آن‏ها در اين گير و دار در مى‏يابند با هم برادرند و حسن، دختر پادشاه عشق، خواستار دل مى‏شود. دل نيز با دلالت خيال و نظر به عشق حسن گرفتار مى‏آيد. عقل با دلالت وزيرش «وهم» دل و نظر و خيال را به زندان مى‏افكند. نظر خود را رها مى‏سازد و به شهر ديدار نزد حسن باز مى‏گردد. در اين ميان بين سپاه عقل و حسن درگيرى روى مى‏دهد و حسن قلعه‏ها و شهرهاى عقل را تسخير مى‏كند. عقل، براى مقابله با سپاه حسن، دل را از بند آزاد مى‏كند؛ او را براى تسخير شهر عشق بدان ديار رهسپار مى‏سازد و خود در پى‏اش روان مى‏شود. حسن از عشق يارى مى‏جويد. در جنگ، دل اسير حسن مى‏شود. ابتدا او را به «چاه ذقن» مى‏افكند و آنگاه با دست تبسم آزاد مى‏سازد. عقل نيز اسير زلف شده، در سرزمين چين به زنجير كشيده مى‏شود. بدين ترتيب، مغرب بدن به تصرف مشرق آن در مى‏آيد.
حسن و دل به وصال هم مى‏رسند؛ اما «غير» كه همان «وهم» در قصه عقل و عشق ابن تركه و قوه واهمه از نظر فلاسفه است، با نيرنگ اين دو را از هم جدا مى‏سازد و بار ديگر دل در سرزمين فراق در بند مى‏گردد. در اين ميان، نيرنگ غير آشكار مى‏شود؛ حسن از كرده خود پشيمان مى‏شود؛ همت به مدد عقل و دل مى‏آيد؛ اين بار انديشه جاى جنگ را مى‏گيرد؛ عشق عقل را به وزارت و دل را به دامادى خود برمى‏گزيند.
«القصه مهر عقل را از چين به شهر بدن رسانيد، عشق را بر مسند وزارت نشاند و همت سپاه به قلعه هجران كشيد و دل را از بند و قيد برهانيد و رقيب را به جاى او بند نهاد و آتش غيرت بر افروخت و غير جادو را بسوخت و از آن‏جا به شهر ديدار پيوست و ميان حسن و دل عقد وصلت بست.»
اين داستان سمبليك و عرفانى ارتباط عقل و عشق را به خوبى بيان مى‏دارد. دل فرزند عقل رمز و نهاد قلب است كه در قرآن با الفاظى چون «قلب» و «اولو الالباب» و در ادب فارسى به نام «صاحب دل» مورد تأييد قرار گرفته است. دل طالب شناخت و شهود ذات حق تعالى است كه چشمه آب حيات جاودانى انسان است. واقعيت اين است كه عقل در عين حال كه چراغ هدايت است و مسير را روشن مى‏كند، خطاپذير و مانند پاى چوبين سخت بى‏تمكين است. دل كه راه اشراق و شهود و عقل قدسى است، از خطا مصون و همواره در پى محبوب و معشوق خويش است. حسن كنايه از آيات و نشانه‏هاى الاهى در درون آدمى است كه براى هدايت وى به وديعت نهاده شده‏اند. جنگ و تعقيب در جايى است كه عقل متعارف در بند وهم و استدلال است. اما دل خود را در بند جنگ نمى‏بيند، عاقبت تمكين مى‏كند، راه جنگ و تفرقه در مملكت بدن به راه انديشه منتهى مى‏شود و عشق و عقل همراه مى‏گردند. عقل وزير عشق مى‏شود و دل به وصال حسن مى‏رسد. بدين ترتيب، عقل با عشق منافات ندارد و چون هر دو ارزش وجودى انسان و هديه خداى تبارك و تعالى به اويند، اگر با هم همراه شوند، انسان كامل به مقصد و مقصود خود كه همان سير الى الله و لقاء الله و ديدار يار است، نائل مى‏آيد.

عقل و عشق در قيام حسينى(ع)
در جامعه بشرى، افراد عاقل و تيزبين كه با عقل خود راه بشر را روشن كرده‏اند، كم نيستند؛ اما آن‏ها نتوانستند تمام راه را نشان دهند. بدين دليل است كه ما نيازمند انبيا و اولياى الاهى هستيم؛ بزرگانى كه راه را به وسيله عقل قدسى و عقل برين و عقل حقيقى پيدا كرده‏اند نه از طريق عقل متعارف. جريان كربلا از جهتى جنگ بين عقل و عشق بود و از جهتى هماهنگى كامل عقل و عشق.
بسيارى از مؤمنان و علما و عقلاى زمان امام حسين(ع)، وى را از حضور در صحنه كربلا بازمى‏داشتند يا به او توصيه مى‏كردند خاندان خود را در اين سفر بدون بازگشت همراه نبرد. اينان عاقلانى بودند كه به فضائل اخلاقى ايمان داشتند؛ ولى همه امور را بر اساس عقل مصلحت انديش مى‏سنجيدند و مرگ و آوارگى و اسارت را كه رهاورد اين سفر بود، خوش نداشتند. از جانب ديگر، امام حسين(ع) نيز مرگ و آوارگى و اسارت را مى‏ديد، اما او عاشق بود؛ به نداى «ارجعى الى ربك» پاسخ مى‏داد و به وسوسه‏هاى عقل دورانديش توجه نداشت. امام حسين(ع) كه در مرحله عشق حقيقى در حق تعالى مستغرق بود، دفاع از حق را تنها در مرگ و آوارگى و اسارت خود و خاندانش مى‏ديد؛ و چنين هم كرد. حافظ مى‏گويد:

هش‏دار كه گر وسوسه عقل كنى گوش‏
آدم صفت از روضه رضوان به درآيى‏
تا فضل و عقل بينى بى‏معرفت نشينى‏
يك نكته‏ات بگويم خود را مبين كه رستى‏
در كارخانه‏اى كه ره عقل و فضل نيست‏
فهم ضعيف اى فضولى چرا كند؟

اين همان جهاد اكبر است كه نبرد عقل متعارف و عشق حقيقى نيز خوانده مى‏شود. جهاد اكبر به معناى جانبازى در ميدان عشق براى رسيدن به ديدار يار است.
در اين موقعيت، كسانى كه در حصار عقل متعارف گرفتار بودند و با برهان و استدلال قدم بر مى‏داشتند، مى‏گفتند: در شرايطى كه يار و ياور نيست و دشمن در اوج اقتدار است، بايد تقيه كرد و سكوت؛ اما در نظر امام حسين(ع) كه از اين حصار بيرون رفته و به مرحله عقل برين و قدسى رسيده بود، عقل و عشق يك فتوا مى‏دادند: در حريم دفاع از محبوب بايد از جان و فرزند و خاندان گذشت؛ و اين تفسير سخن امير مؤمنان(ع) است. آن حضرت، وقتى در جريان جنگ صفين به سرزمين كربلا رسيد، فرمود: «اين‏جا اقامتگاه سواران و آرامگاه عاشقان شهيد است.»2
آرى، در قيام حسينى عقل متعارف متحير است و فتوا به سكوت مى‏دهد؛ اما عقل برين و قدسى كه به قله عشق و شهود رسيده، با محاسبه دقيق و ارزيابى كامل، راه درست را از نادرست به احسن وجه تشخيص مى‏دهد و هرگز در بند عقل متعارف كه در حقيقت همان وهم است؛ محدود و محصور نمى‏شود.
امروزه بر همگان روشن است كه اگر امام حسين(ع) نصيحت عاقلان آن روز را مى‏پذيرفت، از اسلام تنها اسمى باقى مانده بود؛ واقعيت و حقيقت آن در بند بنى اميه اسير مى‏شد و به دست ما نمى‏رسيد؛ فداكارى حسينى كه آميختگى عشق و عقل برين بود، اسلام را از خطر نابودى و سقوط به دست اراذل بنى اميه محفوظ داشت؛ زيرا عقل در قلمرو عشق به محاسبه و برنامه ريزى پرداخت و راه را از چاه نشان داد؛ و اين است معناى هماهنگى عقل و عشق در قيام حسينى.
امام راحل و سلحشوران جبهه‏هاى نور نيز رشحه‏اى از رشحات عشق حسينى را با خود همراه داشتند. عقل متعارف نه تنها آن‏ها را از راه خود باز مى‏داشت، بلكه شماتت هم مى‏كرد؛ اما عشق و عقل برين آن‏ها را راه مى‏برد. اگر عشق الاهى نبود، هيچ‏گاه انقلاب اسلامى به ثمر نمى‏رسيد و هيچ‏گاه جنگ و دفاع مقدس نتيجه نمى‏داد؛ زيرا هيچ گاه عقل به رفتن روى مين فتوا نمى‏دهد. عشق است كه از خودگذشتگى را نزديك‏ترين طريق رسيدن به «لقاءاللّه» مى‏داند. از خودگذشتگى‏اى كه در عين حال با محاسبه دقيق براى فتح و پيروزى اسلام همراه است. 3 نسفى مى‏گويد: «اى درويش، عشق براق سالكان و مركب روندگان است. هر چه عقل به پنجاه سال اندوخته باشد، عشق در يك دم آن جمله را بسوزاند و عاشق را پاك و صافى گرداند. سالك به صد چله آن مقدار سير نتواند كرد كه عاشق در يك طرفة العين كند. از جهت آن‏كه عاقل در دنيا است و عاشق در آخرت است و نظر عاقل در سير به قدم عاشق نرسد.»4
آرى، بهترين تفسير از واقعه عاشورا از زبان عقل برين و عشق كامل حضرت زينب كبرا(س) شنيده شد. ابن زياد به روش جبرگرايان كردار خود و سربازانش را به خدمت نسبت داد و گفت: «چگونه ديدى كارى كه خدا با برادر و خاندانت انجام داد؟» حضرت زينب فرمود: «ما رايتُ الا جميلاً، هولاء قوم كتب الله عليهم القتل فبرزوا الى مضاجعهم؛ جز خوبى چيزى نديدم. آن‏ها گروهى بودند كه خداى سرنوشتشان را شهادت قرار داده بود و به خوابگاه ابدى خود رفتند.»5 اين سخن تنها بر زبان كسانى جارى مى‏شود كه سوار بر مركب عشق قله‏هاى كمال را در نورديده‏اند. شيخ اشراق مى‏گويد:

گر عشق نبودى و غم عشق نبودى‏
صدها سخن نغز كه گفتى كه شنودى؟
گر باد نبودى كه سر زلف ربودى‏
رخساره معشوق به عاشق كه نمودى؟

كربلا و عاشورا نهايت زيبايى است و دست عقل متعارف از ادراك سِرّ جاودانگى آن كوتاه است؛ چنان كه عطار مى‏گويد:

عقل كجا پى برد شيوه سوداى عشق
باز نيابى به عقل سِرّ معماى عشق
خاطر خيّاط عقل گرچه بسى بخيه زد
هيچ قبايى ندوخت لايق بالاى عشق‏

اسرار نور عشق در گنجينه‏اى است كه تنها «طائفة اللَّه» از آن با خبرند. «طائفة اللَّه» همان اهل ولايتند كه به نور متابعت حضرت قرآن و عترت، آيينه عقل را از ظلمات طبيعت پاك كرده و از پوسته وهم و خيال در آورده‏اند. آن‏ها عقل پاك و قدسى را كه هيچ غبارى در آن نيست، وزير دادگر وجود خود قرار داده‏اند و به نور آن، به بالاترين مدارج رسيده‏اند؛ و اين مرحله‏اى است كه فقط در سايه عنايت امام هر زمان حاصل مى‏شود. عاشوراييان و كربلاييان در سايه نور حسينى به اين مقام رسيدند. اين مقام مختص كسانى است كه عشق برين و عقل قدسى را با هم جمع كرده‏اند.

پى‏نوشت:

1. رساله عقل و عشق، سعدى، چاپ شده ضمن كليات سعدى، تصحيح فروغى، ص 888 - 891؛ عقل و عشق يا مناظرات خمس، ابن تركه، تصحيح اكرم جودى نعمتى، دفتر ميراث مكتوب؛ مقامات عقل و عشق، خواجه عبدالله انصارى، اين كتاب در مجموعه سه روايت از حكايت عشق به اهتمام فرزانه نيكوكارى به وسيله انتشارات طهورى چاپ شده است؛ فى حقيقه العشق يا مونس العشاق، شيخ اشراق، چاپ شده در همان، ص 29 - 53 و همچنين مجموعه آثار شيخ اشراق، جلد سوم؛ رساله حسن و دل، محمد بن يحيى سيبك نيشابورى، به كوشش دكتر غلامرضا فرزانه‏پور.
2. بحارالانوار، ج 41، ص 295.
3. آيت‏الله جوادى آملى، همان و بنيان مرصوص امام خمينى، ص 38 - 69.
4. الانسان الكامل، ص 114 و 115.
5. بحارالانوار، ج 45، ص 115 و 116.